જાણો ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુએ કેમ લીધો હતો મત્સ્ય અવતાર? પ્રલયમાંથી કોને કોને બચાવ્યા હતા?

પુરાણ કાળની વાત છે. સતયુગના આરંભે, દક્ષિણમાં એક પવિત્ર નદીના કિનારે રાજા સત્યવ્રત રાજ્ય કરતા હતા. તેઓ અત્યંત ધાર્મિક, સત્યવાદી અને ભગવાન વિષ્ણુના પરમ ભક્ત હતા. લોકો તેમને વૈવસ્વત મનુ તરીકે પણ ઓળખતા.

એક દિવસ સવારે રાજા સત્યવ્રત નદીમાં સ્નાન કરીને તર્પણ કરી રહ્યા હતા. તેમની હથેળીમાં અચાનક એક નાનીસૂની, ચમકતી માછલી આવી પડી. માછલીએ માનવીય સ્વરે કહ્યું, “રાજન! મને બચાવો. આ મોટી માછલીઓ મને ખાઈ જશે. મને આપના કમંડલમાં રાખી દો.”

રાજાએ તે નાની માછલીને દયાથી કમંડલમાં મૂકી દીધી. પરંતુ આશ્ચર્યની વાત એ હતી કે એક જ રાતમાં માછલી એટલી મોટી થઈ ગઈ કે કમંડલમાં સમાતી ન હતી. રાજાએ તેને એક નાના તળાવમાં મૂકી. ત્યાં પણ કેટલાક જ દિવસમાં તે તળાવને પાર કરી ગઈ. પછી રાજાએ તેને નદીમાં મૂકી, પરંતુ ત્યાં પણ તે વધતી ગઈ. છેવટે રાજાએ તેને સમુદ્રમાં મૂકવી પડી.
સમુદ્રમાં પહોંચતાં જ માછલીએ પોતાનું વાસ્તવિક વિશાળ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું. તેના માથા પર એક મોટું સિંગ હતું અને તેનું શરીર સોનેરી પ્રકાશથી ચમકી રહ્યું હતું. માછલીએ કહ્યું:
“હે સત્યવ્રત! હું ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુ છું. મત્સ્ય અવતાર ધારણ કરીને હું તમારી પાસે આવ્યો છું. ટૂંક સમયમાં આ સમગ્ર પૃથ્વી પર મહાપ્રલય આવવાનો છે. સાત દિવસ સુધી અજાણ્યા વરસાદથી સમગ્ર ધરતી પાણીમાં ડૂબી જશે.”રાજા સત્યવ્રતે ભયભીત થઈને પૂછ્યું, “પ્રભુ! તો અમે શું કરીએ?”

ભગવાને કહ્યું, “તમે એક મજબૂત અને મોટી નાવ બનાવો. તેમાં સપ્તર્ષિઓ, તમારા પરિવાર અને વિવિધ જીવોનાં બીજ લઈ લો. જ્યારે પ્રલય આવે ત્યારે હું આ સિંગ સાથે તમારી નાવને બાંધીને સુરક્ષિત સ્થાને લઈ જઈશ. અને હા, વેદોને પણ સાચવી રાખજો.”
રાજા સત્યવ્રતે ભગવાનની આજ્ઞા માની. તેમણે વિશાળ નાવ તૈયાર કરી અને તેમાં સાતેય ઋષિઓ સાથે બેસી ગયા. જેવું સાતમો દિવસ આવ્યો કે આકાશ ફાટી પડ્યું. અધિક વરસાદ પડવા લાગ્યો. સમુદ્રો ઉછળીને ધરતી પર ચડી આવ્યા. સમગ્ર સૃષ્ટિ પાણીમાં સમાઈ ગઈ.

ત્યારે મત્સ્ય અવતાર વિશાળ સોનેરી માછલીના રૂપમાં પ્રગટ થયા. તેમણે પોતાના સિંગમાં નાવને બાંધી અને તેને પ્રલયના પાણીમાં સુરક્ષિત રીતે ખેંચતા ગયા. મહાસાગરની વચ્ચે પણ તેઓ સ્થિર રહ્યા.
પ્રલય દરમિયાન અસુર હયગ્રીવએ ચોરી કરેલા વેદોને સમુદ્રના અતલમાં છુપાવી દીધા હતા. ભગવાન મત્સ્ય અવતારે તે અસુરનો વધ કર્યો અને વેદોને પાછા મેળવી લીધા. જ્યારે પ્રલય સમાપ્ત થયો ત્યારે ભગવાને નાવને હિમાલયના શિખર પર સુરક્ષિત સ્થાને મૂકી.

રાજા સત્યવ્રત અને સપ્તર્ષિઓએ નવી સૃષ્ટિની શરૂઆત કરી. ધર્મની સ્થાપના થઈ અને જ્ઞાનની પરંપરા ચાલુ રહી.